“Hò kéo pháo” sáng tác bởi nhạc sĩ Hoàng Vân là bản hùng ca bất tử được ra đời năm 1954 khi chiến dịch Điện Biên Phủ còn đang sục sôi – trận chiến quyết định buộc thực dân Pháp phải kết thúc sự đô hộ tại Việt Nam. Nhạc sĩ Hoàng Vân đã chứng kiến tận mắt những gian khổ tột cùng khi những người lính phải kéo những cỗ pháo nặng vượt qua những ngọn núi chót vót, qua những địa hình chông gai hiểm trở. Các câu chuyện về người lính hy sinh thân mình để giữ pháo, hình ảnh những đôi chân trầy xước và những tấm lưng ướt đẫm sương đêm đã trở thành nguồn cảm hứng thôi thúc ông sáng tác.
Tác phẩm mang âm hưởng của một điệu hò tập thể, mạnh mẽ và dồn dập, tái hiện không khí lao động khẩn trương và gian nan. Từng câu hát như hòa vào nhịp bước chân, hơi thở của những người lính. Bài hát đã tiếp thêm lửa nhiệt huyết và niềm tin chiến thắng vào một ngày hòa bình không xa.

“Hòa bình đến với chúng ta” mang giai điệu quen thuộc của bài hát “Trống cơm” – một bài dân ca quan họ nổi tiếng tại Việt Nam được trình bày bởi Mai Khanh (Dàn hợp xướng Hòa Bình). Trong những ngày miền Bắc Việt Nam vừa giành lại độc lập, công cuộc tái thiết và xây dựng cuộc sống xã hội chủ nghĩa trở thành nhiệm vụ cấp bách và khẩn trương không chỉ trong kinh tế, chính trị mà cả âm nhạc. Bằng việc sử dụng giai điệu dân ca quen thuộc với nhiều thế hệ, tác giả đã thay đổi lời bài hát ban đầu vốn về tình yêu lứa đôi bị ngăn cách trở thành những lời ca về sự đoàn kết giữa các tầng lớp để cùng nhau xây dựng cuộc sống mới và tôn vinh Bác Hồ. Với chiến thuật “giai điệu cũ – lời mới” này, những thông điệp chính trị len lỏi vào đời sống hậu chiến bằng âm nhạc.

“Mừng hòa bình” vốn là phiên bản được thay lời từ ca khúc “Mừng chiến thắng Tây Bắc” của nhạc sĩ Đặng Đình Hưng. Tây Bắc ở đây vốn là một khu vực tại phía Bắc Việt Nam, chiến dịch Tây Bắc năm 1952 đã thành công tiêu diệt sinh lực đối phương và làm thất bại ý đồ của quân Pháp. Sau khi thành công trong chiến thắng với thực dân Pháp năm 1955, ca khúc đã được nhạc sĩ Lưu Hữu Phước thay đổi lời thành “Mừng hòa bình”. Trong phiên bản lời mới này, bên cạnh khung cảnh về sự yên vui, cờ bay phấp phới được mô tả, nhạc sĩ Lưu Hữu Phước đã thêm một đoạn ngắn về sự đóng góp và dẫn dắt của Đảng tiền phong đến thắng lợi chung này.

Bài hát do nhạc sĩ Tô Vũ sáng tác ra đời vào những năm cuối cuộc kháng chiến chống Pháp và trở nên phổ biến trong thời kỳ chống Mỹ, phản ánh tinh thần "vừa chiến đấu vừa sản xuất" của nhân dân miền Bắc Việt Nam. Với chi tiết đặc trưng "rét căm căm", bài hát sinh động khắc họa cảnh người nông dân, đặc biệt là phụ nữ Việt Nam, vượt qua giá rét và khó khăn chiến tranh để cấy lúa chiêm kịp thời vụ trước Tết cũng như cho cuộc chiến. Trong bối cảnh chiến tranh ác liệt, sản xuất lương thực không chỉ đơn thuần là vấn đề kinh tế mà là một mặt trận quan trọng của cuộc kháng chiến. Đảm bảo "ăn no" là điều kiện tiên quyết để có sức đánh thắng, giúp hậu phương vững chắc, quân đội no ấm, và nhân dân có đủ sức lực để chiến đấu trường kỳ. Mặc dù phải đối mặt với bom đạn, hạn hán và thiếu thốn, nhân dân Việt Nam vẫn kiên trì sản xuất, biến ruộng đồng thành "chiến trường thầm lặng" như khẩu hiệu "ăn no đánh thắng giặc Mỹ xâm lược" (Theo Báo Nhân Dân số 4665 ngày 15/01/1967).

"Hái rau" mượn giai điệu dân ca truyền thống của người Thái – một dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng Bắc Bộ – để phổ lời mới. Với hình thức đối đáp giữa nam và nữ, bài hát khắc họa sinh động khung cảnh lao động tươi vui và lạc quan, nơi tiếng hát nam nữ hòa quyện gọi mời nhau cùng xuống đồng, lên nương. Bằng cách sử dụng giai điệu dân ca gần gũi, quen thuộc, "Hái rau" mang đến không chỉ thông điệp về đồng áng và tinh thần chung tay gieo trồng mà còn là sự hòa hợp giữa các cộng đồng dân tộc trong quá trình xây dựng cuộc sống mới.
Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc chiến vẫn đang tiếp diễn ác liệt, bài hát mở ra một viễn cảnh tươi sáng và lạc quan về tương lai hòa bình, nơi mọi người có thể yên tâm lao động sản xuất. Với tính chất nhạc dân ca có nhiều dị bản, nhạc sĩ Hoàng Lân đã sử dụng chính làn điệu dân ca này và đặt lời mới với tên gọi "Ngày mùa vui", được đưa vào giáo trình sách giáo khoa âm nhạc cho học sinh tiểu học. Ngoài ra còn có phiên bản của nhạc sĩ Phạm Duy với tên gọi “Ngày mùa”.

"Tiếng chuông nhà thờ" là một tác phẩm âm nhạc xuất sắc của nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát, sáng tác vào năm 1946 trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Sau đêm 19 tháng 12 năm 1946, khi theo kháng chiến rút lên Việt Bắc, nhạc sĩ đã chứng kiến cảnh các nhà thờ bị tàn phá dọc đường. Xúc động trước những gì mắt thấy tai nghe, ông viết nên bài hát này ngay khi đến Việt Trì - một tác phẩm độc đáo mang âm hưởng bán cổ điển (semi-classique) với kỹ thuật sáng tác cao. Bài hát khắc họa sâu sắc cảnh thánh đường tôn nghiêm bị xâm phạm đan xen với những hình ảnh đau thương ấy là những hồi tưởng về ngày xưa, khi tiếng chuông nhà thờ ngân nga báo hiệu những sự kiện trong đời sống cộng đồng: cầu Chúa ban phước, đám cưới uyên ương, rửa tội trẻ sơ sinh, và đưa linh hồn về thiên đàng.
"Tiếng chuông nhà thờ" là một trong những bài hát kháng chiến thể hiện tinh thần đoàn kết dân tộc vượt lên ranh giới tôn giáo, là lời kêu gọi tất cả mọi người - bất kể tín ngưỡng - cùng chung tay chống giặc ngoại xâm, với niềm tin vào một tương lai hòa bình.